۵۰ فعالیت ساده و لذت بخش که می تواند فرزند شما را در یادگیری و کسب مهارت های زندگی پیش ببرد.شما که فرزند کوچکی دارید می دانید که عشق به مطالعه می تواند دروازه ی دنیایی از یاد گیری و لذت را برای فرزندتان بگشاید و با علاقه باآن مواجه شود . اما از کجا باید شروع کرد ؟ این مقاله راه را به شما نشان می دهد .
۵۰ روش ساده برای علاقه مند کردن
فرزندان به مطالعه
۱ ـ بگذارید فرزندتان ببیند که شما می خوانید .
اولین نشانه ی موفقیت بچه ها در مدرسهَ٬ مطالعه در خانه است . برای اینکه بچه ها در خانه مطالعه کنند باید یک الگوی رفتاری داشته باشند که در خانه مطالعه می کند . اگر والدین کتاب بخوانند ٬ احتمالا فرزندانشان نیز اهل خواندن می شوند . اگر والدین اهل خواندن نباشند ٬ احتمالا فرزندانشان نیز اهل مطالعه نخواهند شد .
پس خیلی ساده است : اگر می خواهید فرزندتان در مدرسه موفق باشد و اگر می خواهید به مطالعه عشق بورزد ٬ اگر می خواهید فرزندانتان کتاب خوان بار بیاورید ٬ خودتان باید مطالعه کنید .
هر چقدر هم که کتاب خواندن برنامه زمانی شما را تحت فشار قرار دهد و از وقت شما برای کارهای دیگر بکاهد ٬ نتیجه ی آن در طولانی مدت با ارزش است . اگر خودتان از مطالعه کردن لذت نمی برید ٬ چطور می توانید انتظار داشته باشید فرزندتان لذت ببرد ؟ اگر وقت بگذارید و کتاب بخوانید به طور غیر مستقیم به فرزندتان می گویید که خواندن مهم است . اما اگر برایش سخنرانی کنید و او را پند و اندرز بدهیبد هرگز نمی توانید این پیام را به او منتقل کنید .{ مثلا خود من اگر کتاب نخونم دیگر حرفام اثر کلام نخواهد داشت و از نظر باطنی روی شما بی اثر خواهد بود . ـــ مادری به خدمت رسول اکرم ( ص ) رسید و گفت : به بچه ام بگویید که خرما نخورد . پیامبر علتش را پرسید . مادر گفت : او زیاد خرما می خورد و برای سلامتی اش مضر است . پیامبر گفت : برروید و فردا بیایید . مادر با تعجب و ناراحتی رفت . . روز بعد وقتی حضرت کودک را نهی کردند ٬ مادر گفت چرا دیروز نگفتید ؟ حضرت گفت : چون من خودم خرما خورده بودم و سخنم اثر کلام نداشت . ـــ} دیگه از این داستان زیبا چی می شه درس گرفت ؟در نظر دهی بنویسید ..........
۲ ـ اطلاعاتی را که از مطالعه بدست می آورید ٬ تقسیم کنید .
هر وقت که مریم از فرزندش می پرسید : (( امروز در مدرسه چه آموختی ؟ یا امروز مدرسه چه خبر بود ؟ )) تنها جوابی که می شنید این بود : چیز خاصی یاد نگرفتم یا خبری نبود . این بار تصمیم گرفت که سر میز شام سر صحبت رو جور دیگری باز کند و گفت : امروز در روزنامه خوندم که افرادی که کلسترول طبیعی دارند میتوانند بدون این که با مشکلی روبرو شند روزانه دو تا تخم مرغ بخورند .
همه بلافاصله شروع به صحبت کردند پسرش گفت :هرچه راجع به کلسترول می گن چرته .
همسرش با تعجب گفت : اصلا این طور نیست کلسترول عموت بالاست و در معرض بیماری قلبی است .
دخترش گفت : بله اگر واقعا راست می گویند چرا هر چند ماه یک بار نظرشون رو عوض می کنند ؟
پسر مریم بلند شد و گفت : آگهی این مجله رو نگاه کنید تبلیغ تخم مرغ است که می گوید حالا دیگر همه می توانند تخم مرغ بخورند . ... وهمین جور خانواده با هم بحث و صحبت می کردنند .
مریم به صندلی خود تکیه داد . او از واکنش خانواده نسبت به سخنی که بدون قصد به زبان آورده بود ٬ جا خورده بود .
شما از مطالبی که می خوانید ٬ چیز هایی را می آموزید ٬ پس چرا آن را با خانواده خود در میان نمی گذارید ؟ مطالبی که در این سایت و دیگر سایت ها می خوانید ٬ خبر کوتاه یک روزنامه ٬ شایعه ای که در شرکتتان یا جامعه ایجاد شده و ......
بعضی از بچه ها بیشتر به هدف سرگرمی کتاب می خوانند و گاهی از اینکه می توان با هدف کسب اطلاعات نیز مطالعه کرد ٬ بی خبراند . گرچه از کتاب های درسی خود اطلاعاتی بدست می آورند اما اگر آنها را رها کنیم مطالب علمی را انتخاب نمی کنند . اما بزرگتر ها به علت کسب اطلاعات مطالعه می کنند ٬ نه به این دلیل که دوست دارند ٬ بلکه چون این مطالب بخش عمده کار روزانه آن ها را تشکیل می دهد .
اگر اطلاعاتی را که از مطالعه کردن خود بدست می آورید با فرزندانتان در میان بگذارید ٬ می توانید آنها را برای خواندن به قصد کسب اطلاعات آماده کنید . با این کار به بچه ها می فهمانید به آنچه می خوانید علاقه دارید و دوست دارید آنها نیز به آن علاقه مند شوند. وقتی بچه ها می بینند که چگونه از اطلاعاتی که بدست آورده اید استفاده می کنید ٬ دیگر کمتر از خواندن به قصد کسب اطلاعات می ترسند .
حتی می توانید فرزندانتان را تشویق کنید اطلاعاتی را که از خواندن به دست می آورند با شما در میان بگذارند .اگر بپرسید در باره کلسترول در کتاب شما چه نوشته اند ؟ جالب تر از آن است که بپرسید : امروز مدرسه چه خبر بود ؟
۳ - با صداي بلند بخوانيد
درك مطلب بچه ها هنگام خواندن به طور طبيعی از توانايی آن ها هنگام برقراری ارتباط كلامی كمتر است . بچه ها هنگامی كه مدرسه را شروع می كنند صد ها کلمه را می فهمند اما فقط چند کلمه را می توانند بخوانند یا بخش کنند . این اختلاف٬ زمانی از بین می رود که بچه ها در خواندن مهارت بدست بیاورند و کلماتی را که قبلا به صورت شفاهی استفاده می کردنند٬ به طور مرتب به صورت نوشتاری ببینند .
علاوه بر آن سطح توانایی بچه ها در خواندن ٬ از سطح علایق آن ها نیز پایین تر است . بچه های کلاس اول قادر به درک مطالب بسیار پیچیده تر از( بابا آب داد ) هستند . اما چون هنگام خواندن مهارت کافی برای درک مطلب نوشتاری پیچیده ندارند ٬ دچار محدودیت می شوند .
یکی از مهم ترین کارهایی که می توانید در طول عمرتان برای بچه ها انجام دهید این است که با صدای بلند برایشان کتاب بخوانید. این کار را می توانید کمی بعد از تولد آنها شروع کنید وتا پیش دبستانی و سال های بعد از آن نبز ادامه دهید. هنگامی که با صدای بلند برای بچه ها کتاب می خوانید ٬فرصت خوبی پیدا می کنید که نوشته ها رو با هم تجربه کنید . با این کار فرزندانتان به زبان توجه می کنند و مهارت های ضروری درک مطلب آنها که در مدرسه و در سالهای بعد به آن نیاز دارند٬ پرورش می یابد .
برای موفقیت تحصیلی بچه ها٬ درک مطلب ٬پرو رش دایره ی لغات و قدرت تشخیص لغات آنها با میزانی که والدین با صدای بلند برایشان کتاب می خوانند رابطه ی مستقیم دارد . مهم تر از آن این که وقتی با صدای بلند کتاب می خوانید به بچه ها می فهمانید که برای کتاب ارزش و اهمیت قائلید و کتاب خواندن بخش مهمی از تعاملات خانوادگی شما را نشکیل می دهد .
چگونه با صدای بلند بخوانیم ؟
* با حالت و لحن مناسب بخوانید . برای هر یک از شخصیت ها از یک صدای خاص پیروی کنید . از علایم نقطه گذاری کمک بگیرید تا لحن خواندنتان را عوض کنید یا برای افزایش تاثیر خواندنتان مکث کنید .
* با علاقه بخوانید و با متن در گیر شوید .
* از سوالهای جدی و هوشمندانه استفاده کنید .. قبل از اینکه ورق بزنید ٬ از بچه ها بپرسید که به نظرشان چه اتفاقی خواهد افتاد .و از آن ها بخاهید نام شخصیت هایی را که در تصاویر دیده می شوند ٬ را بگویند .
* تماس چشمی برقرار کنید . شما بازیگر هستید و فرزندتان تماشاچی . سرتان را بالا بیاورید و به حالت چهره فرزندتان توجه کنید . همراه او بخندید و برای اظهار نظر درباره روند داستان مکث کنید .
نتیجه :خواندن با صدای بلند مهمتر از این است که بتوانید از آن چشم پوشی کنید و هیچ وقت برای شروع دیر نیست .
۴ ــ روزنامه راخانوادگی بخوانید
اگر فرصت کمی دارید که با فرزندانتان و برای آن ها بخوانید٬ روز نامه می تواند منجی شما باشد . سطح بیشتر روزنامه ها طوری است که بچه های بین کلاس سوم دبستان و اول راهنمایی می توانند آن ها را بفهمند ٬ وبیشتر روزنامه ها شامل سبک ها و انواع ادبی گوناگونی است . پس هر یک از اعضای خانواده می تواند مطلبی را که باب طبع خود باشد در آنها پیدا کند .
روزنامه هایی که صفحات ویژه کودکان و نوجوانان یا ویژه نامه کودکان و نوجوانان چاپ می کنند از همه بهتر است چون مطالب آن هم مناسب فرزندان دبستانی شما است و هم مناسب فرزند نوجوان شما . پس وقتی از راه می رسید همین طور روزنامه را نیندازید و بروید . هدف شما مشارکت خانوادگی است پس بگذارید فرزندتان شما را در حال روزنامه خواندن ببیند .
اگر می توانید ٬ یک قدم جلوتر بروید و برخی از مطالبی را که خواندید با آنها در میان بگذارید . از فرزند خود بپرسید درباره ی فیلم های جدید چه مطلبی خوانده است .و از فرزند نوجوانتان بخواهید مهم ترین اخبار ورزشی را برایتان بازگو کند . از فرزند دبستانی خود بپرسید که کدام مطلب طنز خنده دار تر بوده است .ضرورتی ندارد هنگام خواندن روزنامه سکوت را رعایت کنید .خواندن روزنامه می تواند فعالیت پر سرو صدا باشد . هنگامی که به صورت فردی می خوانید ٬ با صدای بلند اظهار نظر کنید وبدین ترتیب فرزندتان را تشویق می کنید که به صورت جدی بخواند . این مهارت به آن ها کمک می کند که آنچه را می خوانید به خاطر بسپارند و آن ها را خوب درک کنند .
۵ ــ تشویق کنید که نسل های مختلف با هم بخوانند ( خواندن بین نسلی )
بین ساختار خانوادگی و موفقیت کودک در خواندن و زبان ٬ روابط دو جانبه ای وجود دارد که یکی از مهم ترین آنها در حیطه ی تعامل با بزرگسالان است . بچه هایی که به خانواده های گسترده تعلق دارند و به طور مرتب به دیدن اعضای بزرگ خانواده می روند و به انجام فعالیت های مختلف می پردازند ٬ نسبت به بچه هایی که دست رسی کمتری به افراد بزرگسال دارند ٬ در خواندن پیشرفت می کنند .
این خبر برای والدین ناامید و خسته ٬ خبر خوبی است . توانایی های زبانی فرزندانتان و توانایی آنها در خواندن تنها به شما بستگی ندارد . اگر می خواهید بچه هایی بار بیاورید که هم عاشق خواندن و هم خواننده های موفقی باشند ٬ ایجاد ارتباط بین آنها و بزرگسالان دیگر می تواند کمی بار را از دوش شما بردارد .
اگر والدین شما مهمانتان هستند ٬ از آن ها بخواهید در آیین قصه خوانی شبانه شرکت کنند . اغلب پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها دوست دارند که بدین ترتیب مرکز توجه قرار بگیرند . گهگاهی از والدین یا از همسایه های مسن ترتان بخواهید هنگامی که از خانه بیرون می روید از فرزندتان مراقبت کنند ٬ مطالب خواندنی در اختیارشان قرار دهید تا با بچه ها بخوانند .
اگر بچه ها عادت کرده باشند که فقط والدین خودشان برایشان کتاب بخوانند ٬ ابتدا باید آنها را آماده کرد تا بتوانند از سبک کتاب خوانی بزرگ سالان دیگر لذت ببرند . به بچه ها بگویید که خوانندگان مختلف یک ترانه ی واحد را به صورت های مختلف می خوانند و هنر پیشه های مختلف یک نقش واحد را بـــــــــــــــه صورت های متفاوت اجرا می کند . اگر کسی می خواهد برای اولین بار برای فرزندانش قصه بخواند٬ کتـاب جدیدی را در اختیار او قرار دهد ٬ تا این که کتابی را بخواند که مورد علاقه بچه هاست و داستان آن را از بر می کنند .
۶ ــ تشویق کنید که بچه های یک نسل با هم بخوانند ( خواندن بین نسلی )
قانونی وجود ندارد که بگوید فقط بزرگسالان باید برای بچه ها کتاب بخوانند ٬ بچه های بزرگ تر می توانند از این فرصت استفاده کنند و هنر های خود را به رخ خواهرها و برادرهای کوچکتر خود بکشند . این کار به نفع خواننده ٬ شنونده و خود شما ست .
خواندن با صدای بلند ٬ باعث فصاحت می شود و دایره لغات بچه ها را بهبود می بخشد و به آنها می آموزد که چگونه با حالت و لحن مناسب بخوانند . جلب رضایت شنوندگان کم سن و سال کار ساده ای نیست و کسی که میخواهد قصه را با موفقیت بخواند و به جای اوووو !!!!! با هورای شنوندگان مواجه شود ٬ باید بـــــــا احساس ٬ با صدای واضح و با لحن مناسب بخواند . اگر به طور موقت این نقش خود را به فرزند بزرگترتان محول کنید تجربه خوبی را بدست می آورد و ممکن است انگیزه پیدا کند که این نقش را به خوبی اجرا کند .
هنگامی که روابط نسبتا صلح آمیز است ٬ بچه های کوچک تر از صَرف وقت با خواهران و برادران بزرگتر خود سود می برند . وقتی کوچک ترها می بینند که خواندن چقدر مهم است و می بینند که بزرگ ترها با موفقیت می خوانند ٬ خود برای خواندن انگیزه پیدا می کنند . اگر فرزند بزرگ تر خود را تشویق کنـــیـــد کتاب های مورد علاقه خود را با صدای بلند بخواند بسیار موثر است . وقتی بچه ها برای بچه ها کتاب می خوانند ٬ بار از دوش شما بر داشته می شود . شما همیشه فرصت ندارید که کارتان را کنار بگذارید و برای آنها کتاب بخوانید .
۷ ــ با صدای بلند با همدیگر بخوانید
وقتی بچه ها یاد گرفتند که به تنهایی بخوانند ٬ باز هم باید به کار خود ادامه بدهیم و برای آنها با صدای بلند کتاب بخوانیم . البته می توانیم روال کار را تغییر بدهیم . اکنون می توانیم کار خواندن را با فرزندمان تقسیم کنیم . برای این کار روش های زیادی وجود دارد که برخی از آنها را توضیح می دهیم . اگر فرزندتان در برابر این کار مقاومت کرد ٬ از آن یک بازی بسازید خواندن شعرها به صورت مشترک به طور طبیعی از هر چیز دیگری راحت تر است اما انواع دیگر قطعات ادبی را نیز می توان به صورت مشترک خواند .
چگونه کار را تقسیم کنیم ؟
نفری یک خط . شما خط اول را بخوانید ٬ فرزندتان خط دوم ٬ و الی آخر . روش دیگر این است که نفری یک صفحه بخوانید .
دیالوگ . شما روایت را بخوانید و فرزندتان دیالوگ را ٬ یا هر یک از شما متن گفته های یکی از شخصیت ها را بخواند .
با همدیگر . هر دو با هم بخوانید .وقتی با همدیگر با صدای بلند می خوانید به فرزندتان می گویید کــــــــه خواندن با صدای بلند تنها کار شما نیست ٬ بلکه کاری ست که از آن لذت می برید و فرزندتان نیز می تواند از آن لذت ببرد . یکی از محاسن آن این است که همیشه نسبت به توانایی فرزندتان در خواندن ٬ یعنی میــزان روان بودن ٬ درک مطلب و دایره لغات او آگاهید خواهی یافت . فایده دیگر آن این است که فرزندتان را برای خواندن برای هم نسل های خود آماده میکند . (روش ۶ ) ٬ که اگر کودک خردسالی داشته باشید و وقتتان نیز کم باشد ٬ کمک بزرگی است .
۸ ــ در باره مطالب مورد علاقه خود در خانواده بحث کنید .
حتما بسیاری از بزرگسالان را می شناسید که خیلی راحت کتاب ها و مقاله هایشان را با هم عوض می کنند . با این کار می توانید نویسندگان جدید و انواع سبک های ادبی جدید را کشف کنید ٬علایق تازه ای پیدا کنید و در عین حال دوستانتان و سلیقه ی آن ها را نیز بشناسید .
اما بسیاری از این بزرگسالان که کتاب های خود را به دوستانشان قرض می دهند کم به این فــــکر می افتند که این کار را در خانواده ی خود انجام دهند. اگر می خواهید فرزندان خود را با آنچه می خوانید آشنا کنید و خود نیز با آنچه فرزندانتان می خوانند آشنا شوید٬ بهترین روش این است که درباره مطالب مود علاقه ی خود در خانواده بحث کنید .اگر فرزندتان کوچک تر از آن است که بتواند بخواند اشکالی ندارد .کافی است بفهمد که از آنچه می خوانید لذت می برید و به آن علاقه دارید و دوست دارید که علاقه خود را با آن ها در میان بگذارید .
فرزندان بزرگترتان را تشویق کنید که در باره آنچه می خوانند صحبت کنند و بگویند که چه جنبه ای از آن را دوست دارند .کتاب های خانه تان را هرچند که کم باشد (البته سعی کنید کتاباتونو زیاد کنید ! ) درقفسه مخصوص کتابخانه قرار دهید . این کار دو فایده دارد : ۱ . کتاب های خانه شما کمتر گم می شود و دوم اینکـــــه همه اعضای خانه می بینند که چه کتاب هایی مـــی خوانند . بچه ها به تدریج علایق خود را در زمینه های مختلف ٬ از غذا و لباس گرفته تا مطالب خواندنی ٬ پیدا می کنند . اگر بتوانند ببینند که افراد دیگر بر اساس ملاک های متفاوت انتخاب می کنند ٬ خود نیز می توانند علایق خود را در زمینه های کتاب خوانی گسترش دهند و به سلیقه ی ناب تری دست یابند .
ادامه دارد .....
